Ciśnienie na ścianki cz. 7

Włoskowatość. Prawo naczyń połączonych, nie stosuje się jednak do naczyń zbyt wąskich (o średnicy mniejszej, niż 3 milimetry).

Łatwo zauważyć, że woda w wąskich rurkach, w nią sanursonych, stoi na poziomie wyższym niż dookoła rurki. W rurce, której światło ma średnicę, zbliżoną do grubości włosa, woda wznosi się na wysokość bardzo znaczną. Tak samo, jak woda, zachowują się wszystkie ciecze, smacsające ścianki rurki.

Powierzchnia takiej cieczy jest przy ściankach rurki i w ogóle naczynia, w którym się mieści, nieco podniesiona. Ciecze, nie przylegające do rurki, zachowują się odwrotnie; utrzymują się w rurce na poziomie tern niższym, im rurka jest węższą i mają powierzchnię jakby wypukłą, tj. przy ściankach naczynia obniżającą się; do takich cieczy odnośnie naczyń szklanych należy np. rtęć. Zjawiska te nazywamy włoskowatością (kapilarnością). Wynika ona z napięcia powierzchniowego cieczy: sprężysta błonka wody przyczepia się do ścianki naczynia, którą zmacza i wskutek dążności swej do kurczenia się, ciągnie wodę ku górze, dopóki ciężar wzniesionej wody nie zrównoważy tej siły (z tego powodu, lubo górna powierzchnia wody w naczyniu jest pozioma, to jednak w każdym naczyniu przy samych ściankach wznosi się nieco ku górze). Ta sama siła w rtęci (która nie zmacza szkła), dąży do wypchnięcia tej cieczy z rurki. Ten kształt powierzchni cieczy, nazywamy meniskiem; powiadamy, że w naczyniu szklanym woda ma menisk wklęsły, rtęć ma menisk wypukły. W mikroskopowej grubości rurkach (naczyniach), przebiegających wzdłuż korzeni, łodyg, gałęzi itp. w roślinach, woda, wsiąkająca z ziemi, wznosi się na zasadzie włoskowatości, wbrew sile ciężkości, na wysokość bardzo znaczną (wysokie drzewa). Na tej również zasadzie, woda wsiąka w płótno, w bibułę, cukier, fundamenty murów itp.; olej, nafta, roztopiona stearyna itd., wznosi się w górę po knocie; drzewo na wodzie pęcznieje itd.

 

Comments

  1. By Reklama